قادر نيست صد درصد با طبيعت مقاومت كند . پيغمبر اكرم فرمود : * ( من ملك استأثر ) * ، يعنى هركس كه قدرت را به دست گرفت عملًا خود را بر ديگران مقدم مىدارد يعنى اگر مىخواهيد كسى خود را بر ديگران مقدم ندارد ، قدرت را به او ندهيد . قدرت را در اختيار ديگرى قرار دادن ملازم است با ظلم و استيثار . پس در اينجا دو فرضيه وجود دارد : يكى اينكه صرف حكومت فردى بر فرد ديگر ظلم است . ديگر اينكه خود اين كار ظلم نيست ، بلكه از اين جهت ظلم است كه عملًا مستلزم ظلم است و يگانه راه جلوگيرى از ظلم عملى اين است كه حكومت حاكم ناشى از ارادهء مردم باشد . اين سؤال در حكومت معصوم هم پيش مىآيد . طبق فرضيهء اول حتى حكومت عادلانهء معصوم اگر ناشى از خواستهء مردم نباشد ، ظلم است . ولى طبق فرضيهء دوم چون عملًا معصوم ظلم نمىكند ، مانعى ندارد . عين سؤال در حكومت پدر بر فرزند نيز مطرح است : آيا پدر حق حكومت دارد كه موعظه كند ، راهنمايى كند ، احياناً قهر كند و رو ترش كند و احياناً در موقع لازم او را بزند ؟ به عقيدهء ما فرضيهء دوم صحيح است . صرف حكومت فرد بر فرد ديگر ظلم نيست . البته در اجتماعى كه همهء افراد مساوى هستند ، ترجيح بعضى افراد بر فرد ديگر ترجيح بلامرجّح است . ولى اگر يك اجتماعى طبيعى شد يعنى افرادى طبيعتاً مختلف آفريده شده باشند ، بعضى در شرايط حاكميت با تضمين ( 1 ) مفاسد ظلم عملى و بعضى در شرايط محكوميت با تضمين ( 2 ) از مظلوميت ، در همچو وضعى حكومت فردى بر فرد ديگر فى حد ذاته مانعى ندارد و بلكه خلاف آن مانع دارد . به عقيدهء ما در هر اجتماع طبيعى كه پيوندى طبيعى افراد را به يكديگر متصل كند ، حكومت فرد بر فرد ديگر مانعى ندارد . فرق است

--> ( 1 ) . [ اينطور خوانده شد . ] ( 2 ) . [ اينطور خوانده شد . ]